وقتی دو فرش ماشینی با طرح و شانهٔ یکسان کنار هم قرار می‌گیرند، گاهی قیمت و حتی رفتارشان در خانه کاملاً با هم فرق دارد و علت این تفاوت معمولاً جنس نخ است. یکی نرم و گرم است و دیگری سبک و ضد لکه، یکی با گذشت زمان پرز می‌دهد و دیگری ظاهرش را بی‌تغییر نگه می‌دارد. در این مقاله انواع جنس نخ فرش ماشینی را به زبان ساده مقایسه می‌کنیم و می‌گوییم هر جنس برای کدام فضا مناسب‌تر است. اگر بخواهیم پاسخ را در یک جمله خلاصه کنیم، برای پذیرایی و اتاق خواب نخ اکریلیک، برای آشپزخانه و راهرو پلی‌استر یا پلی‌پروپیلن، و برای ظاهر براق و ابریشمی ویسکوز در کنار نخ‌های دیگر انتخاب‌های رایج‌تری هستند.

جنس نخ فرش ماشینی چرا اهمیت دارد؟

شانه و تراکم نشان می‌دهند فرش چقدر فشرده و ریزنقش بافته شده است، اما نرمی، دوام، ضد لکه بودن، رنگ‌ماندگاری و حتی راحتی شست‌وشوی فرش را نخی تعیین می‌کند که برای بافتش به کار رفته است. به همین دلیل بهتر است قبل از مقایسهٔ تراکم و شانه، از فروشنده بپرسید فرش از چه الیافی ساخته شده است. شانهٔ بالا روی نخ ضعیف همان‌قدر نتیجهٔ ناامیدکننده می‌دهد که نخ خوب روی بافت سست.

انواع جنس نخ فرش ماشینی

در فرش‌های ماشینی امروزی چهار گروه نخ بیش از بقیه دیده می‌شود: اکریلیک، پلی‌استر، پلی‌پروپیلن و ویسکوز. بخشی از فرش‌ها هم ترکیبی از چند نخ هستند.

نخ اکریلیک

اکریلیک رایج‌ترین نخ فرش ماشینی ایران است و علتش شباهت زیاد آن به پشم است. این نخ نرم و گرم است، رنگ‌های زنده و عمیق می‌گیرد و در برابر نور خورشید، بید و مواد شیمیایی خانگی مقاومت خوبی دارد. به همین دلیل بیشتر فرش‌های پذیرایی و اتاق خواب از آن بافته می‌شوند.

  • نرم و گرم است و حس نشیمن شبیه پشم دارد.
  • رنگ‌ها زنده می‌مانند و در برابر آفتاب کمتر کم‌رنگ می‌شوند.
  • بافتی پرحجم و شبیه فرش دستباف ایجاد می‌کند.
  • اگر درست تثبیت نشده باشد، در ماه‌های اول پرز می‌دهد و ممکن است الکتریسیتهٔ ساکن ایجاد کند.
  • نسبت به پلی‌استر کمی دیرتر خشک می‌شود.

مشکل پرزدهی با فرایندی به نام هیت ست کاهش پیدا می‌کند. اگر دربارهٔ این فرایند و تفاوت فرش‌های معمولی و هیت ست کنجکاو هستید، مقالهٔ فرش هیت ست چیست؟ جزئیات آن را توضیح داده است.

نخ پلی‌استر

پلی‌استر الیافی مصنوعی و محکم است که تقریباً آب جذب نمی‌کند. به همین دلیل زود خشک می‌شود، لکه‌های آبی روی آن کمتر نفوذ می‌کنند و شست‌وشویش ساده‌تر است. رنگ آن هم پایدار است و با شست‌وشو و آفتاب کمتر تغییر می‌کند. پلی‌استر در بازار به دو شکل دیده می‌شود. نوع ریسیده نرمی مشابه اکریلیک دارد و نوع فیلامنت که از رشته‌های بلند و یکسره ساخته می‌شود، سطحی صاف و ابریشمی و پرزدهی بسیار کم دارد.

  • در برابر رطوبت، لکه و سایش مقاوم است.
  • سریع خشک می‌شود و برای فضاهای پررفت‌وآمد مناسب است.
  • در نوع فیلامنت پرزدهی بسیار کمی دارد و ظاهری براق دارد.
  • معمولاً به نرمی و گرمای اکریلیک نیست.

نخ پلی‌پروپیلن

پلی‌پروپیلن سبک‌ترین نخ رایج در فرش ماشینی است و تقریباً هیچ رطوبتی جذب نمی‌کند. همین ویژگی آن را در برابر لکه و کپک بسیار مقاوم می‌کند و دلیل استفاده از آن در فرش‌های آشپزخانه، راهرو و فضاهای پررفت‌وآمد است. نقطهٔ ضعفش نرمی کمتر و مقاومت پایین در برابر گرماست؛ اگر ظرف داغ یا اتو مستقیم روی آن قرار بگیرد، الیاف ذوب و براق می‌شوند. این نخ همچنین در طول زمان بیشتر از اکریلیک له می‌شود.

  • بسیار سبک و ضد لکه است.
  • در برابر رطوبت و کپک مقاومت بالایی دارد.
  • با قیمتی مناسب‌تر ارائه می‌شود.
  • نرمی و گرمای کمتری نسبت به اکریلیک دارد و گرما به آن آسیب می‌زند.

نخ ویسکوز (ابریشم مصنوعی)

ویسکوز که در بازار با نام ابریشم مصنوعی هم شناخته می‌شود، از سلولز ساخته می‌شود و درخششی شبیه ابریشم به فرش می‌دهد. معمولاً به‌صورت جزئی و برای برجسته کردن بعضی قسمت‌های طرح در کنار نخ‌های دیگر به کار می‌رود. ویسکوز در حالت خیس ضعیف می‌شود و لکه‌ها را سریع جذب می‌کند، پس برای فضاهای پررفت‌وآمد یا فرش‌هایی که احتمال ریختن مایعات روی آن‌ها هست، انتخاب مناسبی نیست.

نخ‌های ترکیبی

بعضی تولیدکنندگان برای رسیدن به تعادل بین نرمی، دوام و قیمت، چند نخ را با هم ترکیب می‌کنند؛ مثلاً اکریلیک با پلی‌استر یا پلی‌پروپیلن با ویسکوز. رفتار چنین فرشی ترکیبی از خواص اجزای آن است و برای انتخاب درست باید از فروشنده بخواهید سهم تقریبی هر نخ را بگوید.

جدول مقایسهٔ جنس نخ‌های فرش ماشینی

ویژگیاکریلیکپلی‌استرپلی‌پروپیلنویسکوز
نرمی و گرمازیادمتوسط تا زیادکم تا متوسطزیاد و صاف
مقاومت در برابر لکه و رطوبتمتوسطزیادبسیار زیادکم
پایداری رنگ در آفتابزیادزیادمتوسط تا زیادمتوسط
سرعت خشک شدنمتوسطزیادبسیار زیادکم
خطر پرزدهیمتوسط (با هیت ست کمتر)کمکمکم
درخششمات تا نیمه‌براقنیمه‌براقماتبراق
مناسب‌ترین کاربردپذیرایی و اتاق خوابفضاهای پررفت‌وآمد و اتاق کودکآشپزخانه و راهروجلوهٔ ابریشمی در بخش‌هایی از طرح

این جدول مقایسه‌ای کلی است. کیفیت نخ، نحوهٔ تولید و ترکیب نخ‌ها روی نتیجهٔ نهایی اثر می‌گذارد و دو فرش با جنس یکسان همیشه رفتار یکسانی ندارند.

اکریلیک یا پلی‌استر؟ کدام بهتر است؟

جواب این سؤال به مکان و روش استفاده بستگی دارد. اگر نرمی، گرمای زیر پا و ظاهر شبیه پشم برایتان اولویت دارد، اکریلیک انتخاب بهتری است، به‌خصوص اگر فرش هیت ست باشد. اگر فرش را برای جایی می‌خواهید که احتمال ریختن مایعات و رفت‌وآمد زیاد وجود دارد، یا می‌خواهید شست‌وشو و خشک کردنش آسان باشد، پلی‌استر معقول‌تر است. بسیاری از خانواده‌ها فرش پذیرایی و اتاق خواب را اکریلیک و فرش راهرو، آشپزخانه و اتاق بچه‌ها را پلی‌استر یا پلی‌پروپیلن انتخاب می‌کنند. مقایسهٔ دقیق‌تر اکریلیک و پلی‌استر را در بخش پرسش‌های پایین همین مقاله هم می‌توانید ببینید.

کدام جنس نخ برای کدام فضا مناسب است؟

فضاجنس پیشنهادیدلیل
پذیراییاکریلیک (ترجیحاً هیت ست)نرمی، ظاهر پشم‌مانند و رنگ‌های زنده
اتاق خواباکریلیکگرما و نرمی در تماس مستقیم با پا
آشپزخانهپلی‌پروپیلن یا پلی‌استرمقاومت در برابر رطوبت، چربی و لکه
راهرو و پلهپلی‌پروپیلن یا پلی‌استررفت‌وآمد زیاد و تمیزکاری آسان
اتاق کودکپلی‌استر یا اکریلیک هیت ستشست‌وشوی ساده و پرزدهی کم
اتاق آفتابگیراکریلیک یا پلی‌استرمقاومت بیشتر رنگ در برابر نور
مناطق مرطوب مثل جنوب کشورپلی‌استر یا پلی‌پروپیلنخشک شدن سریع و مقاومت در برابر کپک

برای جزئیات انتخاب فرش در هر فضا می‌توانید به راهنمای انتخاب فرش آشپزخانه، فرش مناسب اتاق کودک و راهنمای انتخاب فرش بادوام مراجعه کنید.

جنس نخ فرش را چطور تشخیص دهیم؟

شناخت قطعی جنس نخ فقط با آزمایش آزمایشگاهی ممکن است، اما چند راه ساده می‌تواند شما را به نتیجهٔ نزدیک‌تری برساند.

  • از فروشنده بپرسید و مکتوب بخواهید: جنس نخ باید در مشخصات محصول یا برچسب فرش ذکر شده باشد. اگر فروشنده نمی‌تواند پاسخ بدهد، این خودش نشانهٔ خوبی نیست.
  • با دست لمس کنید: اکریلیک نرم و گرم است، پلی‌استر کمی لغزنده‌تر و صاف‌تر است و پلی‌پروپیلن سفت‌تر و خشک‌تر به نظر می‌رسد.
  • به درخشش دقت کنید: درخشش ملایم و یکنواخت معمولاً به پلی‌استر یا اکریلیک مربوط می‌شود و درخشش شدید و ابریشمی به ویسکوز یا پلی‌استر فیلامنت.
  • پرزها را بررسی کنید: کف دست را با کمی فشار روی فرش بکشید. اگر الیاف زیادی روی دست باقی بماند، فرش احتمالاً پرزدهی بالایی دارد.
  • پشت فرش را نگاه کنید: بافت منظم و یکدست در پشت فرش نشانهٔ تولید دقیق‌تر است، هرچند جنس نخ را مشخص نمی‌کند.

این روش‌ها فقط تخمینی هستند و جای اطلاعات صادقانهٔ فروشنده را نمی‌گیرند. برای فرش‌های گران‌قیمت‌تر، بهتر است از فروشگاهی خرید کنید که مشخصات دقیق محصول را ارائه می‌دهد.

جنس نخ و شست‌وشوی فرش

به‌طور کلی فرش‌های اکریلیک، پلی‌استر و پلی‌پروپیلن را می‌توان با آب ولرم و شوینده‌های ملایم شست، اما فرش را نباید با آب داغ یا مواد قوی تمیز کرد و باید بعد از شست‌وشو کاملاً خشک شود تا رطوبت زیر آن نماند. فرش‌های دارای ویسکوز را بهتر است به شست‌وشوی حرفه‌ای بسپارید، چون رطوبت و مالش به آن‌ها بیشتر آسیب می‌زند. برای لکه‌های روزمره می‌توانید از راهنمای لکه‌گیری فرش در خانه استفاده کنید و برای نگهداری بلندمدت به نکات مراقبت و نگهداری از فرش سر بزنید. استفاده از پد زیر فرش هم فرش را در برابر لغزش و سایش محافظت می‌کند.

جنس نخ چه تأثیری روی قیمت دارد؟

قیمت فرش ماشینی از ترکیب چند عامل تشکیل می‌شود: جنس و کیفیت نخ، شانه، تراکم، پیچیدگی طرح و ابعاد. به‌طور معمول نخ‌های پلی‌پروپیلن اقتصادی‌ترند و اکریلیک‌های باکیفیت و هیت ست قیمت بالاتری دارند. اما جنس نخ به‌تنهایی قیمت را مشخص نمی‌کند و ممکن است فرشی با نخ مرغوب و تراکم پایین از فرشی با نخ معمولی و تراکم بالا ارزان‌تر باشد. برای مقایسهٔ درست، جنس نخ، شانه و تراکم را باید کنار هم بررسی کنید؛ برای آشنایی با شانه می‌توانید مقالهٔ فرش ۷۰۰ و ۱۲۰۰ شانه چیست؟ را بخوانید.

خرید فرش ماشینی از بازار فرش ایرانیان

در دستهٔ فرش ماشینی بازار فرش ایرانیان می‌توانید طرح‌ها و سایزهای مختلف را ببینید و برای ثبت سفارش، فرم درخواست خرید صفحهٔ هر محصول را تکمیل کنید. اگر در شیراز یا بوشهر هستید، فرش را از نزدیک در شعب ما ببینید و جنس نخ را مستقیم از کارشناسان بپرسید. شرایط خرید نقدی و اقساطی بدون ضامن (۱۰، ۱۲ یا ۲۴ ماهه) برای همهٔ فرش‌ها یکسان است و ارسال به سراسر کشور رایگان است.

سوالات متداول درباره جنس نخ فرش ماشینی

جنس نخ فرش ماشینی چیست؟

رایج‌ترین نخ‌های فرش ماشینی اکریلیک، پلی‌استر، پلی‌پروپیلن و ویسکوز (ابریشم مصنوعی) هستند. بعضی فرش‌ها هم ترکیبی از چند نخ دارند و معمولاً مشخصات هر محصول، جنس غالب نخ را مشخص می‌کند.

فرش اکریلیک بهتر است یا پلی‌استر؟

هیچ‌کدام در همهٔ شرایط برتر نیست. اکریلیک نرم‌تر و شبیه پشم است و برای پذیرایی و اتاق خواب مناسب‌تر، پلی‌استر مقاوم‌تر در برابر رطوبت و لکه است و برای فضاهای پررفت‌وآمد، آشپزخانه و اتاق کودک انتخاب بهتری است.

کدام جنس نخ پرز کمتری می‌دهد؟

نخ‌های پلی‌استر (به‌ویژه فیلامنت) و پلی‌پروپیلن معمولاً پرز کمتری دارند. فرش‌های اکریلیک هم اگر هیت ست شده باشند، پرزدهی کمتری از نوع معمولی نشان می‌دهند.

فرش پلی‌پروپیلن برای پذیرایی مناسب است؟

می‌تواند باشد، به‌شرط اینکه نرمی کمتر آن برایتان مهم نباشد. این نخ بیشتر برای آشپزخانه، راهرو و جاهایی که لکه‌پذیری و رطوبت مهم است استفاده می‌شود. برای پذیرایی، اکریلیک یا پلی‌استر معمولاً حس نشیمن مطلوب‌تری می‌دهند.

فرش ابریشم مصنوعی را می‌شود شست؟

ویسکوز در برابر آب و مالش ضعیف است. بهتر است فرش‌هایی که بخشی از طرح آن‌ها ابریشم مصنوعی دارد، به شست‌وشوی حرفه‌ای سپرده شوند و از ریختن مایعات روی آن‌ها جلوگیری شود.

چطور بفهمم فرشی که می‌خرم چه جنسی دارد؟

بهترین راه پرسیدن از فروشنده و گرفتن مشخصات به‌صورت مکتوب است. لمس فرش، دقت در درخشش و بررسی پرزدهی هم کمک می‌کند، اما این روش‌ها فقط تخمینی هستند و جای اطلاعات دقیق را نمی‌گیرند.

آیا جنس نخ روی قیمت فرش ماشینی تأثیر دارد؟

بله، ولی تنها عامل نیست. شانه، تراکم، طرح و ابعاد هم در قیمت نقش دارند. پلی‌پروپیلن معمولاً اقتصادی‌تر است و اکریلیک هیت ست باکیفیت قیمت بالاتری دارد.